Waarom blijft hij toch boeken omgekeerd lezen?

Het is een fascinerend gezicht: een kind dat vol concentratie een boek bekijkt terwijl het ondersteboven wordt gehouden. Voor ons voelt het onnatuurlijk, maar voor de hersenen van een jong kind is het wel logisch.

Hier zijn de belangrijkste verklaringen waarom kinderen (vooral tussen de 2 en 5 jaar) dit doen, gebaseerd op de ontwikkelingspsychologie en neurologie.

1. Objectconstantie (De belangrijkste reden)

In de vroege ontwikkeling leren kinderen dat een object hetzelfde blijft, ongeacht de positie. Een banaan is een banaan, of hij nu rechtop staat, op zijn kant ligt of ondersteboven wordt gehouden.

De hersenen van jonge kinderen passen deze objectconstantie ook toe op letters en afbeeldingen. Ze zien een "A" of een plaatje van een hond nog niet als een symbool dat een specifieke oriëntatie nodig heeft om betekenis te hebben. Voor hen is de informatie hetzelfde, hoe het boek ook gedraaid is.

2. Visuele verwerking en de oog-handcoördinatie

Jonge kinderen zijn nog bezig met het ontwikkelen van hun visuele systeem. Onderzoek suggereert dat hun hersenen de visuele input nog niet automatisch "rechtop zetten" zoals volwassenen dat doen. Bovendien grijpen kleine kinderen vaak een boek aan de bovenkant en trekken het naar zich toe, waardoor het automatisch ondersteboven landt. Omdat ze nog niet kunnen lezen, stoort de "foute" positie hen niet.

3. Focus op details in plaats van tekst

Volwassenen scannen een pagina van links naar rechts en van boven naar beneden omdat we geconditioneerd zijn door letters. Kinderen kijken naar vormen, kleuren en patronen. Ook wordt wel eens gezegd dat het bekijken van een object vanuit een ongebruikelijke hoek (zoals ondersteboven) juist helpt om details beter op te merken, omdat de standaard "herkenning" wordt uitgeschakeld. Denk hierbij bijvoorbeeld aan kinderen die een puzzel maken zonder plaatje maar juist kijken naar de vorm.

Heel gewoon voor de jongere kinderen dus

Al met al, is het niet direct zorgelijk wanneer kinderen hun boeken omgekeerd vasthouden, het betekent simpelweg dat hun hersenen nog "vrij" zijn van de strikte regels van het alfabet en objecten herkennen aan hun vorm in plaats van hun richting. Wanneer zij leren schrijven, leren zij de letters vaak goed om plaatsen en is er zeker tot een leeftijd van 6-7 jaar geen reden tot zorg. Je kunt natuurlijk altijd leuke oefeningen doen met kinderen om de letters te oefenen.

Een aantal spel-oefeningen

Hierbij een aantal voorbeelden van spelenderwijs oefenen van de letters. Doe dit vooral niet met kinderen die nog helemaal geen interesse hebben in letters en waar nog geen sprake van "achterstand" bij is. Doe het voor het plezier of wanneer kinderen rond de 6 jaar opvallend "verkeerd om" blijven schrijven. Je kunt altijd met kinderen leren wat boven en beneden is, dat is onderdeel van de ontwikkeling. Vanuit de Antroposofie wordt aangeraden voor het 7e jaar helemaal niet met intellect te verzwaren. (lees onder andere hierover op devrijejuf.nl en op vrijeschoolpedagogie.com)

1. De "Volg mijn vinger" techniek

Eigenlijk meer gericht op wat oudere kinderen maar ik doe dit automatisch en bewust. Zo leren zij meelezen en denk ik dat het in een later stadium makkelijker is om te lezen. Lina leest nu kleine woorden (ja ja, de vrijeschool zou hier niet van staan te springen, Lina wel)

Dit is de meest eenvoudige en effectieve methode om letters en "goed om" te leren is om als je voorleest, met je vinger onder de tekst langs te bewegen van links naar rechts.

• Waarom: Het kind koppelt de gesproken woorden aan de visuele symbolen en leert onbewust dat tekst een begin en een eind heeft.

• Maak het leuk: Gebruik een "aanwijsstokje" (een toverstafje, een vingerpoppetje of een grappig potlood).

2. Spelen met de "Magische Letter"

Ga met waterverf en wasco aan de gang en tover de letters van de naam tevoorschijn. Schrijf met wit wasco-krijt de naam op papier (rechtop!). Laat je kind de letters "tevoorschijn toveren" met waterverf. Ze mogen alleen van links naar rechts toveren. Zo leren ze dat de volgorde van de letters belangrijk is voor o.a. hun naam.

3. De "Fotograaf" (Voor de oriëntatie)

Als je kind een boek ondersteboven houdt, zeg dan niet: "Dat is fout," maar speel dat je een fotograaf bent.

Zeg: "Wacht even, ik wil een foto maken van de beer in het boek, maar hij staat op zijn kop op mijn foto! Kunnen we hem omdraaien zodat hij recht op de foto komt?"

Dit maakt het kind bewust van de boven- en onderkant van een afbeelding.

Oh er zijn zoveel mogelijkheden om leuk met letters en oriëntatie om te gaan. Wij hebben letters herkend op nummerborden, mooie letters gezocht, getekend, geschilderd of geplakt die wij kenden, letters gekleid en in het zand getekend (sensorisch voelen en denken koppelen), er zijn tal van letterboeken of -spellen en je kunt natuurlijk letters lopen en plaatjes maken rondom letters om de juiste positie beter te onthouden (buik/beer en duim)

Lezen jullie ook ondersteboven en hoe is dat voor jullie? En welke spellen doen jullie om kennis te maken met letters en vanaf welke periode?

Even nog voor mijn 'gemoedsrust'/verdediging, Lina vroeg al toen zij 2 jaar was welke letter welke was. Dit heeft zij een periode niet gedaan en zijn wij er toen ook niet mee doorgegaan. Wij zijn echt ingegaan op haar vraag en behoefte. Malik toont die interesse nog niet en leest nog lekker ondersteboven! Herinnert mij ook weer om af en toe weer buiten de kaders te denken ;)

Hierbij een snel voorbeeld van letters tekenen en onderscheiden